Теміртау балалар мен жасөспірімдер театры қайтадан театрлық оқылым форматына жүгінді. Жаңартылған жобаның алғашқы жұмысы қазақстандық автор Ольга Малышеваның «Айдл» пьесасы болды. Бұл — жасөспірімдер, жалғыздық, өзін іздеу және заманауи поп-мәдениеттің ықпалы туралы оқиға.
Оқылым классикалық спектакльден өзгеше. Мұнда үйреншікті декорациялар, күрделі костюмдер мен ауқымды сахналық шешімдер болмайды. Негізгі назар мәтінге, актер мен көрерменге аударылады, ал басты әрекет көрерменнің қиялында өрбиді. Осылайша, көрермен жай бақылаушы емес, сахнадағы оқиғаның тең авторына айналады.
— Оқылым форматы дегеніміз — актерлер рөлдерін жаттап алмай, пьесаны қағаздан оқиды. Атмосфераны ең алдымен дауыс, интонация және эмоция арқылы жеткізеді, ал қалғанын көрермен өз қиялымен толықтырады. Әрине, аздап музыка, кейбір сахналық шешімдер болады, бірақ мұндағы ең бастысы — мәтін мен көрерменнің қабылдауы, — дейді оқылымның қоюшы режиссері Наталья Снегирёва.
Дәл осы жанды қарым-қатынас оқылымның басты ерекшеліктерінің біріне айналған. Егер дәстүрлі спектакль шапалақпен аяқталса, мұнда қойылымнан кейін актерлер, режиссер және көрермен арасында ашық әңгіме басталады.
Бұған дейін мұндай форматтағы қойылымдар тұрақты түрде өткізіліп тұрған. Алғашқы жұмыс — Ярослав Пулиновичтің «Сол бір күн» пьесасының оқылымы — кейін театр репертуарына да енген. Алайда одан кейін ұзақ үзіліс болды. Жобаны қайта жаңғырту үшін театр жас қазақстандық драматург әрі театр сыншысы Ольга Малышеваның «Айдл» пьесасын таңдады. Автордың өзі Теміртаудан шыққан.
Оқиға желісінің ортасында — есейу кезеңіндегі қиындықтарға, отбасындағы түсініспеушілікке, жалғыздық пен алғашқы махаббат сезіміне тап болған үш жасөспірім. Кейіпкерлерді корей поп-мәдениетіне деген қызығушылық пен жоғалып кеткен кумирді іздеу біріктіреді. Бұл ізденіс біртіндеп олардың жақындарымен ортақ тіл табуына және жаңа достар табуына көмектеседі.
— Сырттай қарағанда қарапайым көрінгенімен, оқылым өте күрделі формат. Қолға мәтінді алып, жай ғана оқып шығу жеткілікті сияқты әсер қалдыруы мүмкін. Бірақ шын мәнінде қысқа уақыт ішінде толыққанды костюмдерсіз, арнайы эффектілерсіз және материалды терең талдаусыз автор айтқысы келген ойды көрерменге жеткізу қажет. Егер спектакльді бір жарым, кейде екі ай бойы дайындасақ, оқылымға әдетте екі-үш репетиция ғана беріледі. Сол уақыт ішінде көрерменге түсінікті болатын тұтас оқиға жасап шығу керек, — дейді қоюшы режиссер.
Қазақстандық авторды таңдау кездейсоқ емес. Театр ұжымы қазіргі отандық драматургия сахнада әлі де жеткілікті деңгейде ұсынылмай келеді деп есептейді. Дегенмен қазақстандық авторлардың арасында мықты әрі талантты драматургтер аз емес.
Сонымен қатар оқылым пьесаның автоматты түрде театр репертуарына енеді дегенді білдірмейді. Мұндай формат көрерменді жаңа материалмен таныстырып, оның аудиторияға қаншалықты әсер ететінін байқауға мүмкіндік береді.